A A A

PRZEWLEKŁY GOŚCIEC STAWOWY

Przewlekłe zniekształcające zapalenie stawów jest jedną znajczęściej spotykanych przyczyn niedołęstwa fizycznego i inwalidztwa. Jest to choroba występująca głównie w wieku średnim i starszym. Skutki jej dają się wyraźnie dostrzec zwykle już wcześniej, a-mianowicie około 35 roku życia. Z biegiem lat choroba obejmuje coraz więcej stawów i coraz głębsze żłobi w nich zmiany. Kobiety częściej zapadają na postać stawową tego schorzenia, w której atakowane są głównie stawy kończyn górnych i dolnych. U mężczyzn przeważa postać kręgosłupowa, charakteryzująca się usztywnieniem i deformacją kręgosłupa. Przyczyny choroby do tej pory jeszcze nie znamy, niemniej jednak wiadomo, że w jej powstawaniu odgrywa poważną rolę długotrwałe działanie niskiej temperatury na ustrój (chłód, zimno), wilgoć, dalej — często powtarzające się zakażenia, urazy, a nawet troski i zmartwienia, zwłaszcza jeżeli ustrój znajduje się w stanie długo trwającego przemęczenia. Pierwsze oznaki choroby pojawiają się zwykle w okolicach tych stawów, które są najbardziej narażone na obciążenie wysiłkami fizycznymi. Rozwijający się stan zapalny w obrębie torebki stawowej i w tkankach około-stawowych powoduje dotkliwe bóle i obrzęk. Zapalenie uszkadza dalej chrząstki pokrywające powierzchnie stawowe tak, że powstają w nich ubytki i zniekształcenia. W końcu dochodzi do przemieszczeń kostnych części stawów, łub też do usztywnienia stawów i ich deformacji. Choroba toczy się nie tylko w samych stawach, ale odbija się na stanie całego ustroju. Jedne z mięśni wzmagają swe napięcie, inne zaś stopniowo słabną i zanikają. Waga ciała spada, pojawia się niedokrwistość, ogólne osłabienie, złe samopoczucie. Zwykle niedomagania obejmują również serce, przewód pokarmowy i inne narządy. We wczesnych okresach choroby bóle stawowe i ich obrzęki mogą mieć charakter przelotny i nieraz ustępują samoistnie na krótszy lub dłuższy czas, nieraz nawet na całe miesiące i lata. Z reguły jednak objawy choroby nawracają, z tym że za każdym nowym rzutem trwają dłużej i coraz większa liczba stawów jest wciągana w proces chorobowy. Uszkodzenia stawów stają się coraz roz-leglejsze, a zaniki mięśniowe bardziej wyraźne. Z dolegliwości cechujących przewlekłe zapalenie stawów najbardziej dokuczliwymi są bóle — długotrwałe i bardzo nękające. Bóle te zmuszają chorego do powstrzymywania się od poruszania kończynami, gdyż nasilają się nieznośnie przy jakichkolwiek ruchach w stawach i przy wysiłkach fizycznych. Na skutek bólów chorzy przybierają z reguły takie pozycje ciała, w których dolegliwości odczuwane są najsłabiej. Prowadzi to jednak, niestety, do zaników mięśniowych, najbardziej wyraźnych w tych częściach ciała, które ze względu na bolesność są najwięcej oszczędzane. Chory układa swe kończyny w pozycji dla siebie najwygodniejszej, zwykle je mniej lub więcej zginając w stawach. To przymusowe ustawienie i bezruch prowadzą do zesztywnień stawowych, przyspieszają proces powstania zniekształceń stawów, a tym samym — doprowadzają do inwalidztwa. Do utrwalenia zmian chorobowych przyczynia się również charakter codziennych zajęć, lub przybierana w czasie siedzenia lub leżenia pozycja. Do takich pozycji należy